Door het winnen van aardwarmte verwarmt de put en de omgeving van de put. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) liet de effecten van opwarming onderzoeken door TNO-AGE (Adviesgroep Economische Zaken en Klimaat van TNO) met een wetenschappelijk literatuuronderzoek.

De hoofdconclusie van het onderzoek is dat chemische en microbiologische effecten waarschijnlijk alleen dicht bij de put waarneembaar zijn volgens het bestudeerde werk (laboratoriumtesten en computermodellen) maar er zijn veldmetingen nodig om dit te bevestigen. De opwarming rond de put is hoogstwaarschijnlijk geen bedreiging voor de waterkwaliteit bij grondwaterwinning omdat er doorgaans voldoende afstand is.

Bestuurslid Radboud Vorage van Geothermie Nederland: “Het is een goede zaak dat we alle effecten van de toepassing van geothermie onderzoeken, ook de mogelijke warmteafdracht nabij putten. Daarbij is belangrijk te beseffen dat in de productieputten een productie-tubing zit die het warme geo-water al deels afschermt van de putwand. Bij de nieuwe dubbelwandige putten zal die afscherming nog verder toenemen. Ook mogelijke toekomstige toepassing van GRE in een put zal een verdere vermindering van warmteoverdracht opleveren. We hebben er immers als sector belang bij dat zoveel mogelijk warmte uit het reservoir op de plaats van bestemming aankomt, en er dus zo weinig mogelijk verlies van warmte tijdens het transport is.”

Lees het volledige bericht over het onderzoek op www.sodm.nl

Het bericht Onderzoek naar risico’s van opwarming van de ondiepe ondergrond door geothermie verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Lees het artikel op www.warmte365.nl

Het bericht ‘Wat zijn de risico’s van geothermie?’ verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

EBN (Energie Beheer Nederland) en DAGO (Dutch Association of Geothermal Operators) organiseerden een dialoogtafel over de veilige winning van aardwarmte en factoren die van invloed zijn op het draagvlak voor aardwarmte. Aan tafel zitten: Rob Eijsink van de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland (Vewin), Robert Mout van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), Marc van Someren aardwarmtespecialist bij het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), Jos Mol van de gemeente Enschede en deelnemer namens Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Robert van der Lande van Stichting Platform Geothermie (SPG), Radboud Vorage (DAGO) en Jorien Schaaf van Energie Beheer Nederland (EBN).

Lees het volledige verslag van de dialoogtafel op ebn.nl.

Het bericht Dialoogtafel over veiligheid en draagvlak verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

• Bodemverzakking: Bij aardwarmtewinning wordt water opgepompt en weer teruggevoerd naar dezelfde ondergrondse aardlaag, iets verderop. Er gaat dus nauwelijks iets bij of af in de ondergrond. Mede hierdoor is de kans op bodemdaling extreem klein. Eventuele millimeters bodemdaling gerelateerd aan afkoeling in de ondergrond, spreid zich uit over meerdere kilometers in een kom boven de injectie locatie, waardoor verzakking van gebouwen en infrastructuur en impact op grondwaterstanden is uitgesloten.

• Trillingen: Bij het seismische onderzoek worden trillingen opgewekt die licht voelbaar zijn. Volgens de huidige wetenschappelijke inzichten is het effect van de trillingen door aardwarmtewinning verwaarloosbaar. Deze trillingen staan niet in verhouding tot trillingen die afgelopen jaren zijn opgetreden als gevolg van gaswinning.

• Aardbevingen: Het gevaar voor aardbevingen als gevolg van aardwarmtewinning is echter minimaal. Zo wordt, in tegenstelling tot de gasvelden in Nederland, geen volume onttrokken aan de ondergrond. Het water dat uit het reservoir wordt gepompt, wordt aan de andere kant meteen weer geïnjecteerd. Het volumeverschil is op deze manier minimaal. Omdat er kleine drukverschillen ontstaan kan dit effect hebben op aardlagen. Daarom geldt de wettelijke verplichting dat aardwarmte-operators niet nabij een ondergrondse breukzone mogen injecteren of produceren. Sommige gebieden zijn uit voorzorg uitgesloten voor aardwarmtewinning. Dat zijn gebieden waar zich aardbevingen hebben voorgedaan.

• Afkoeling van de ondergrond: Na verloop van jaren kan de temperatuur in het ondergrondse reservoir enkele graden afkoelen, maar hoogstwaarschijnlijk heeft dit geen gevolgen voor het ondergrondse milieu.

• Lekkages: Met het transport van water vanuit de ondergrond komen ook natuurlijk aanwezige chemische stoffen naar boven waarbij andere aardlagen worden gepasseerd. Daarom is het winnen van aardwarmte in grondwaterwingebieden niet toegestaan. Daarom is het van belang dat de putten zo robuust (sterk en veilig) mogelijk zijn. Het ontwerp van de putten de laatste jaren sterk verbeterd, omdat de sector continu werkt aan verbetering van het putontwerp. De nieuwe putten hebben onder andere dubbelwandige buizen met epoxy-beschermlaag en een monitoringsysteem.

• Licht radioactief zand: Met het water wordt soms ook een klein beetje zand mee naar boven gevoerd. Dit zand is van nature heel licht radioactief. Het zand wordt afgevangen met filters en door een gespecialiseerd bedrijf verwerkt.

• Gassen: Met het water uit de ondergrond kan ook een kleine hoeveelheid gassen mee naar boven komen. Op locaties waar dit het geval is, wordt het gas opgevangen, gebruikt of afgefakkeld.

Het bericht Wat zijn de gevolgen van aardwarmte voor het milieu? verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Bij aardwarmtewinning kunnen wel kleine drukverschillen ontstaan door geleidelijke afkoeling van de ondergrond. Dit kan mogelijk invloed hebben op nabijgelegen breuken. Daarom gelden er strenge regels rondom het aanleggen en winnen met aardwarmte-installaties. Meer hierover is te lezen bij veiligheid & risicobeperking.

Het bericht Heeft aardwarmtewinning dezelfde gevolgen als gaswinning? verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Er zijn verschillende bronnen van geluidsgolven die gebruikt kunnen worden in seismisch onderzoek. Een van de meest gangbare methoden is het gebruik van vibroseis, waarbij een zware trilplaat, meestal gemonteerd op een vrachtwagen, gecontroleerde trillingen in de grond genereert. Een andere techniek is schotgatseismiek, deze techniek geeft het meeste inzicht op grote diepten. Het werkt als volgt: op 40 tot 100 meter afstand van elkaar worden gaten geboord met een doorsnede van acht centimeter tot maximaal 40 meter diep. Hierin wordt een seismische lading geplaatst. Als de lading wordt ontstoken, ontstaan geluidsgolven. Aan het oppervlak is dan een doffe plof te horen en dichtbij kunnen lichte trillingen te voelen zijn.
De door de bron gecreëerde geluidsgolven reflecteren of breken op verschillende manieren afhankelijk van de dichtheid, porositeit en andere eigenschappen van de gesteentelagen. De tijd die de geluidsgolven nodig hebben om terug te keren naar de ontvangers (geofoons) aan het oppervlak geeft inzicht in de ondergrondse geologie en eventuele breukzones. Er zijn geen risico’s van bevingen bij het seismisch onderzoek, wel kunnen er zeer lokaal trillingen ontstaan.

Het bericht Wat gebeurt er precies bij seismisch onderzoek? verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.