De bevindingen zijn vastgelegd in een uitgebreid rapport, waarin dieper wordt ingegaan op de opbouw van de ondergrond en de mogelijkheden voor aardwarmtewinning in de regio. Daarnaast is er een toegankelijke samenvatting opgesteld, waarin de belangrijkste inzichten en conclusies overzichtelijk worden gepresenteerd.

De onderzoeken bieden waardevolle informatie voor overheden, beleidsmakers en andere betrokken partijen die werken aan de energietransitie. Ze geven richting aan mogelijke vervolgstappen en laten zien waar kansen liggen voor de ontwikkeling van aardwarmte in de provincie Utrecht.

In de provincie Utrecht lijken er kansen te zijn voor aardwarmte in de regio’s Veenendaal en Amersfoort. Lees het artikel Kansen voor aardwarmte in de provincie

Wil je meer weten over de uitkomsten van deze onderzoeken? Bekijk het rapport of lees de samenvatting voor de belangrijkste inzichten via de website van de Provincie Utrecht.

Het bericht Onderzoek naar geothermisch potentieel in provincie Utrecht gepubliceerd verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Seismisch onderzoek

Bij seismisch onderzoek worden geluidsgolven de ondergrond in gestuurd om de ligging van de gesteentelagen/aardlagen in kaart te brengen. Deze golven leveren een globaal beeld op van de samenstelling en omvang van de bodemlagen tot maximaal 6 km diepte.

Schotgatseismiek is de meest voorkomende methode omdat deze het beste inzicht op grote diepten geeft. De methode werkt als volgt: een landmeter zet het meetnet en de onderzoekslijnen uit. Aan de hand daarvan worden op meerdere plaatsen schotgaten geboord van maximaal 40 meter diep met een doorsnede van 8 centimeter. De schotgaten worden met een boorinstallatie gemaakt die achter een tractor is vastgemaakt. In elk gat wordt een kleine seismische lading geplaatst. Het gat wordt volledig afgedicht, met in de natuur voorkomende, korrels zwelklei (bentoniet) en water (zorgt voor het uitzetten van de zwelklei). Vervolgens worden draadloze grondmicrofoons, zogenaamde geofoons, in de grond geplaatst.

Als alles gereed is, worden een voor een de seismische ladingen ontstoken. De weerkaatsing van de geluidsgolven op de verschillende aardlagen worden opgevangen door de geofoons. Dat levert heel veel gegevens op om de ondergrond in kaart te brengen.

Van de ontploffing diep in de grond, is aan het oppervlak weinig merkbaar: je hoort een doffe plof en kunt dichtbij een lichte trilling voelen. Na afloop is van een schotgat weinig te zien, terwijl alles ook netjes wordt opgeruimd

SCAN onderzoeksboringen

Voor een onderzoeksboring zal een boortoren worden opgebouwd op een terrein dat ongeveer zo groot is als een voetbalveld met hierop ook een waterbassin. De boortoren zelf is smal en ongeveer 30 meter hoog, dit is vergelijkbaar met een bouwkraan. De installatie wordt in een dag of 10 opgebouwd.

Het boren en meten duurt naar verwachting ongeveer een paar maanden. Gedurende de boring zullen metingen en testen worden uitgevoerd. Transport voor een boring zal voornamelijk plaatsvinden met behulp van vrachtwagens. Er zal een specifiek verkeersplan worden opgesteld waarin zoveel mogelijk rekening gehouden wordt met omwonenden en mede weggebruikers, bijvoorbeeld door het inzetten van verkeersregelaars bij het kruisen van fietspaden of het om laten rijden van vrachtverkeer om eventuele smalle wegen te ontlasten.

De locatie zal niet dienen voor de productie van aardwarmte. Na afloop wordt het terrein weer in zijn originele staat teruggebracht.

De voorbereiding en uitvoering van de naar verwachting 10 SCAN boringen zal duren tot en met 2025. De eerste boring is in 2023 uitgevoerd.

Meer informatie is te vinden op https://scanaardwarmte.nl

Het bericht Hoe weet men waar de bodem geschikt is voor aardwarmte? verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Waarom investeren in potentieonderzoek
Gemeenten kunnen de kosten van het benodigde type seismische onderzoeken niet (volledig) dragen. Datzelfde geldt voor marktpartijen op het gebied van geothermie. Om te voorkomen dat de ontwikkeling naar aardwarmte hierdoor in een impasse raakt, heeft provincie Noord-Holland een nieuwe subsidieregeling voor seismisch onderzoek in het leven geroepen.

Gedeputeerde Klimaat en Energie Rosan Kocken: “Aardwarmte is een onuitputtelijke bron waarmee we woningen en andere gebouwen kunnen verwarmen. We weten door een eerste inventarisatie van de ondergrond in Noord-Holland dat deze hiervoor op verschillende plekken geschikt is. Op die plekken is nu aanleiding voor verdiepend onderzoek en daar dragen we graag aan bij. Het zou prachtig zijn als we aardwarmte op zoveel mogelijk plekken kunnen gebruiken als alternatief voor aardgas.”

Veiligheid
Het belang van dit onderzoek ligt in het voorkomen van mogelijke lekkages van water, wat van cruciaal belang is voor het succes van duurzame aardwarmtewinning. Het gebruik van aardwarmte levert in principe geen risico op aardbevingen of bodemdaling, want het water wat je uit de ondergrond haalt, stop je er ook weer in. Wanneer de proefboring heeft opgeleverd dat er in die aardlaag warm water aanwezig is, dan is er nog nader seismisch onderzoek nodig om vast te stellen of er breuken in de omgeving liggen in die aardlaag. Een breuk kan leiden tot weglekken van water.

Mocht er een breuk gevonden worden dan zal er gekozen worden om op veilige afstand van dat breukvlak te boren. Zodra de resultaten van de proefboringen onderzocht zijn zullen de samenwerkende publieke en private partijen per zoekgebied samen bepalen waar er daadwerkelijke water-boringen en aansluitingen op het warmtenet gerealiseerd zullen worden. Daarna volgt de daadwerkelijke water-boring, en aansluiting op een warmtenet, zodat distributie naar de bebouwde omgeving kan.

Voor wie
Met het budget van de subsidieregeling naar aardwarmte kunnen twee à drie aanvragen worden gehonoreerd van gemeenten om seismisch onderzoek te doen. De sluiting van de indieningstermijn wordt verruimd naar 18 december 2025.

Het bericht Noord-Holland trekt 4 miljoen euro uit voor aanvullend onderzoek aardwarmte verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Met de warmtetransport overeenkomst wordt Vogelaer aangesloten op het warmtenet van Warmte netwerk Westland (WnW) en wordt een aantal glastuinbouwklanten van Vogelaer beleverd via het netwerk van WnW. Vogelaer investeert in een tweede doublet (start boring september 2023) en het uitbreiden van haar eigen bestaande net.

WnW en Vogelaer nemen eind 2024 hun finale investeringsbesluit voor koppeling tussen de twee netwerken. Planning is dat uiterlijk 2027 de levering van warmte via dit netwerk verloopt en dat dan ook alle afnemers van Vogelaer aangesloten zijn.
Danny van den Berg, algemeen directeur Aardwarmte Vogelaer: “Dankzij de aansluiting van het warmtenetwerk van Aardwarmte Vogelaer op Warmtesysteem Westland kunnen wij onze afnemers continuïteit in de warmtelevering bieden en gebruik maken van het handelsplatform van WnW. Hiermee kunnen we vraag en aanbod optimaal op elkaar afstemmen voor onze afnemers.”

Een regiodekkend warmtesysteem

WnW heeft als doel een breed toegankelijk Westland dekkende warmte-infrastructuur te realiseren. Een koppeling met het bestaande geothermieproject Vogelaer past daarom perfect binnen de missie van WnW om 500 MW warmte door de regio Westland te transporteren. De ambitie van WnW is het realiseren van één groot warmtesysteem in het Westland, om zo de warmtetransitie voor de glastuinbouw, bedrijventerreinen en de gebouwde omgeving te faciliteren. De aardwarmteprojecten Maasdijk en Polanen, en nu dus ook de aansluiting van Vogelaer op het warmtenet, zorgen ervoor dat we dit met elkaar uit kunnen laten komen.
“Met onze partners creëren we een warmtesysteem dat regionale warmtebronnen en afnemers met elkaar verbindt, waardoor de leveringszekerheid stijgt en warmtehandel kan plaatsvinden. Ik ben dan ook opgetogen over de samenwerking met Vogelaer, want met elke koppeling maken we het warmtesysteem Westland robuuster en succesvoller”, aldus Evelien Brederode, business ontwikkelaar bij WnW.

Het bericht Aardwarmte Vogelaer en Warmtenetwerk Westland sluiten overeenkomst verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Het bericht Nieuw potentieonderzoek aardwarmte en HTO in Zuid-Holland verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.

Geothermie heeft een enorm potentieel om bij te dragen aan een duurzame toekomst voor Nederland. Met de oprichting van de Taskforce wordt ernaar gestreefd om belemmeringen weg te nemen en de ontwikkeling van geothermie te versnellen. Samen met alle betrokken partijen wordt er gewerkt aan oplossingen voor:

• Het identificeren van belemmeringen en het formuleren van oplossingen om de ontwikkeling en implementatie van geothermische energie te versnellen.
• Het bevorderen van kennisdeling en samenwerking tussen betrokken partijen om synergiën te creëren en de ontwikkeling van geothermieprojecten te bevorderen.
• Het bevorderen van de maatschappelijke acceptatie en communicatie rondom geothermieprojecten, met oog voor de belangen van lokale gemeenschappen en het milieu.

In mei vond de eerste bijeenkomst van de Taskforce Versnelling geothermie plaats. Hans Bolscher, voorzitter Geothermie Nederland: ‘We zijn blij dat de Taskforce daadwerkelijk van start gaat. Een gecoördineerde aanpak tussen overheden, geothermiebedrijven en andere betrokkenen moet helpen. We hopen dat het de uitvoering van projecten gaat versnellen.’

Berend Scheffers is door het ministerie van EZK aangewezen als trekker van de Taskforce. Andere deelnemers zijn Herman Exalto (directeur business unit Warmtetransitie bij EBN), Kees Hansma (directeur Transitie Diepe Ondergrond bij EZK), Maxine Tillij (directeur Strategie Energiesysteem bij EZK), Reinier Koppelaar (directeur Energiemarkt bij EZK), Esther Veldhuis (directeur Plantaardige Agroketens en Voedselkwaliteit bij LNV) en Hans Bolscher (voorzitter Geothermie Nederland).

Achtergrond

Vorig jaar presenteerde Geothermie Nederland een Actieplan met 8 punten om de ontwikkeling van geothermie te versnellen. In dit plan riep Geothermie Nederland de overheid op om een Taskforce op te richten om aan de hand van deze actiepunten een versnelling in de uitrol van geothermie te bewerkstelligen. Staatsecretaris Vijlbrief heeft de oprichting van een Taskforce omarmd en Berend Scheffers daarvoor als kwartiermaker aangewezen. Geothermieprojecten lopen tegen knelpunten aan waar hulp van de overheid gewenst is. In de eerste maanden van 2023 is hierover informatie opgehaald bij operatorleden die een of meer geothermieprojecten in ontwikkeling hebben. Deze informatie is gebruikt als input voor het werk van de Taskforce. Onder leiding van Berend Scheffers is een Aanjaagteam samengesteld dat het voorbereidende en uitvoerende werk doet voor de Taskforce. Ook hierin is Geothermie Nederland vertegenwoordigd, in de persoon van Floris Post. In dit team wordt samengewerkt met afgevaardigden vanuit EBN, het ministerie Economische Zaken en Klimaat (EZK) en het ministerie Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Het Aanjaagteam heeft regulier overleg waarin de knelpunten in de sector worden besproken en oplossingen worden gezocht en/of uitgewerkt. De leden van Geothermie Nederland in de desbetreffende projecten zullen daar ook nauw bij betrokken blijven.

Het bericht Taskforce Versnelling geothermie van start verscheen eerst op Alles over Aardwarmte.